Energie-update: gasprijs stijgt boven € 100,- per MWh

De gasprijs is voor de vierde week op rij gestegen en staat inmiddels boven de € 100,- per megawattuur (MWh). De oorlog in het Midden-Oosten zorgt voor problemen met de aanvoer van gas, terwijl de Europese gasvoorraden nog relatief laag zijn. Ook storingen in Noorwegen en een toenemende vraag naar vloeibaar aardgas (lng) spelen een rol. Wat betekenen deze ontwikkelingen voor de energieprijzen en je energiecontract? Energie-expert Rick Boenink legt uit hoe de energiemarkt ervoor staat.

Gasaanvoer blijft onder druk staan door onrust in het Midden-Oosten

De gasprijs blijft stijgen doordat er wereldwijd minder gas beschikbaar is. Een belangrijke oorzaak is de situatie in de Straat van Hormuz, een belangrijke route voor het internationale transport van energie. Door de onveilige situatie daar durven veel schepen deze zeestraat niet te passeren. Hierdoor is de export van vloeibaar aardgas (lng) vanuit de Perzische Golf ongeveer 80% lager dan een jaar geleden.

De vooruitzichten blijven onzeker. Saudi-Arabië, Turkije en Pakistan hebben vorige week zaterdag overleg gevoerd met Iraanse functionarissen. Hoewel Iran de gesprekken positief beoordeelde, zijn de aanvallen op schepen nog niet gestopt. Ook berichten over mogelijke nieuwe aanvallen door de Verenigde Staten en Israël op Iran zorgen voor onrust op de energiemarkt.

Zolang het transport van gas niet veilig kan worden hervat, blijft een belangrijk deel van het internationale aanbod buiten bereik. Dat maakt het moeilijker om aan de wereldwijde vraag te voldoen en houdt de gasprijs onder druk.

Qatar koopt zelf LNG in om tekorten op te vangen

Ook Qatar, een van de grootste exporteurs van vloeibaar aardgas ter wereld, heeft te maken met de gevolgen van het conflict. Door eerdere aanvallen zijn belangrijke gasinstallaties beschadigd. Hierdoor kan staatsbedrijf QatarEnergy verschillende leveringsafspraken niet nakomen.

Zo is de leveringsstop aan het Italiaanse energiebedrijf Edison verlengd tot het einde van dit jaar. Daardoor vallen opnieuw meerdere gasleveringen weg.

Opvallend is dat Qatar inmiddels zelf Amerikaans lng inkoopt om tekorten op te vangen en andere klanten te kunnen blijven bedienen. Het land onderzoekt bovendien mogelijkheden om langdurige leveringscontracten met Amerikaanse gasproducenten af te sluiten.

Tegelijkertijd zijn er ook afspraken gemaakt over nieuwe leveringen. Zo is er een overeenkomst met Frankrijk voor de levering van 2 terawattuur (TWh) Qatarees lng per maand gedurende de winter. Deze afspraken nemen de onzekerheid over de totale gasaanvoer voorlopig niet weg.

Europese gasvoorraden bereiken historisch laag niveau

Naast de problemen met de gasaanvoer zijn ook de Europese gasvoorraden een aandachtspunt. De Nederlandse gasopslagen zijn momenteel voor 66,% gevuld. Twee weken geleden was dat nog ongeveer 63%. Ook in de rest van Europa worden de voorraden verder aangevuld, maar met een vulgraad van 74,9% is de Europese voorraad voor deze tijd van het jaar historisch laag.

Sinds het begin van de metingen in 2009 waren de Europese gasvoorraden rond deze periode nog niet eerder zo laag gevuld. Dat is een risico met het oog op de winter. Bij koud weer neemt de vraag naar gas toe, bijvoorbeeld om woningen te verwarmen. Als er tegelijkertijd onvoldoende gas beschikbaar is om de voorraden aan te vullen, kan de markt verder onder druk komen te staan.

Minder gas uit Noorwegen, meer concurrentie met Azië

De problemen beperken zich niet tot het Midden-Oosten. Ook de gasaanvoer vanuit Noorwegen valt tijdelijk lager uit door storingen en gepland onderhoud aan gasvelden en installaties. Juist nu Europa afhankelijk is van voldoende gasaanvoer, maakt dat de situatie extra kwetsbaar.

Daar komt bij dat de vraag naar lng vanuit Azië de afgelopen maanden is toegenomen, onder meer door een hogere vraag vanuit China. Europese landen moeten daardoor concurreren met Aziatische afnemers om de beschikbare gasladingen.

Wanneer meerdere regio’s tegelijkertijd meer gas nodig hebben, kunnen leveranciers hogere prijzen vragen. In combinatie met de beperkte aanvoer vanuit het Midden-Oosten en Noorwegen zorgt dit voor extra druk op de gasprijs.

Hogere gasprijs werkt door in de stroomprijs

Ook de elektriciteitsmarkt ondervindt gevolgen van de ontwikkelingen op de gasmarkt. Gascentrales zijn nodig om stroom op te wekken wanneer windmolens en zonnepanelen onvoldoende elektriciteit produceren. Dat gebeurt bijvoorbeeld op donkere en windstille dagen.

Voor de komende periode worden relatief koele, bewolkte en weinig winderige omstandigheden verwacht. Als er daardoor minder elektriciteit uit wind- en zonne-energie beschikbaar is, moeten gascentrales mogelijk vaker bijspringen. Omdat deze centrales gas nodig hebben om stroom te produceren, werkt een hogere gasprijs door in de kosten van elektriciteitsopwekking.

Er is ook een lichtpuntje. De Belgische kerncentrales Doel IV en Tihange III zijn opnieuw in gebruik genomen. Daardoor is er meer Belgische kernenergie beschikbaar en hoeft Nederland minder elektriciteit naar België uit te voeren. Dat kan de druk op de Nederlandse elektriciteitsvoorziening enigszins verminderen.

Wat betekent dit voor de energieprijzen in de winter?

De combinatie van een beperkte gasaanvoer, lage voorraden en een toenemende internationale vraag maakt de energiemarkt kwetsbaar. Als de aanvoer vanuit het Midden-Oosten verder wordt beperkt of de winter kouder uitvalt dan verwacht, kan de gasprijs opnieuw stijgen. Bij een ruimere gasaanvoer en milder weer kan de druk op de markt juist afnemen. Voor huishoudens is vooral van belang wanneer het huidige energiecontract afloopt en welke tarieven daarbij horen.

Advies voor je energiecontract

Onze energie-expert Rick Boenink zet per type energiecontract zijn advies voor je op een rij:

• Vast contract: Biedt momenteel de meeste zekerheid tegen prijsstijgingen. Het advies is om deze te behouden en niet tussentijds open te breken vanwege opzegboetes. Loopt je contract binnen 1 tot 6 maanden af, of is het al afgelopen? Vergelijk dan op tijd nieuwe vaste contracten (waarbij 3 jaar nu vaak voordeliger is dan 1 jaar) om te voorkomen dat je automatisch overgaat op een duurder variabel contract.
• Variabel contract: Flexibel en maandelijks opzegbaar, maar prijzen schommelen mee met de onrustige markt. Omdat de prijzen nu oplopen, is dit type contract op de lange termijn vaak duurder. Dit is alleen aan te raden als je een financiële buffer hebt en gokt op prijsdalingen.
• Dynamisch contract: Tarieven veranderen dagelijks of zelfs per uur op basis van beursprijzen en het aanbod van wind- en zonne-energie. Dit is zeer voordelig als je jouw verbruik goed kunt sturen naar de goedkope momenten (vaak overdag of ’s nachts), maar biedt geen zekerheid tegen prijspieken.
• Hybride contract: Combineert een vaste prijs voor gas met een dynamische prijs voor stroom. Dit is een slimme keuze als je zekerheid wilt over je gaskosten, maar wel bereid bent om je stroomverbruik te sturen naar de goedkoopste uren van de dag.

Neem voor meer informatie een kijkje op onze energie advies pagina.